دهه کرامت فرصتی مغتنم برای بازتعریف هویت و کرامت بانوی مسلمان ایرانی است. در آغاز ذیالقعده و سالروز ولادت کریمه اهل بیت(ع)، حضرت فاطمه معصومه(س)، دلها مزین به عطر حضور بانویی میشود که آسمان قم را تا همیشه روشن کرده است. تردیدی نیست که این بانوی بزرگوار همچون مادر گرامیشان حضرت زهرا(س)، نمونه کامل ایمان، معرفت، ادب، علم و عفاف بود و سیره ایشان الگویی الهامبخش برای تمام دختران و زنان مسلمان به حساب میآید. اهل بیت پیامبر اکرم(ع) نیز به عنوان خاندان عصمت، نمونه و حجت عملی برای پیروانشان هستند. بانوی کرامت دختر، خواهر و عمه ولی خداست و الگویی است برای همگان. با بازخوانی سبک زندگی حضرت فاطمه معصومه(س)، میتوان زمینههای رشد و تعالی فرزندان در خانواده و جامعه را فراهم آورد. والدین و خانوادهها میتوانند با معرفی شخصیت بهترین دختر دنیا یعنی کریمه اهل بیت(ع)، فرزندان خود را با الگوهای اصیل زن و دختر مسلمان آشنا کنند. با توجه به اینکه این بانوی طاهره الگوی کامل و جامع محسوب میشود، در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین محمدباقر مشکاتی، کارشناس دینی در چند جنبه و عرصه به الگوپذیری از ایشان اشاره میکنیم.
فراتر از یک نام؛ دانشمندی در بیت وحی
حضرت فاطمه معصومه(س) در خانهای پرورش یافتند که علم و دانش کانون اصلی آن بود. نقل شده است که ایشان به همراه برادر بزرگوارشان، امام رضا(ع)، پرسشهای علمی شیعیان را پاسخ میدادند و مورد تحسین پدر و برادر واقع میشدند. امام کاظم(ع) وقتی از پاسخهای حضرت فاطمه معصومه(س) به پرسشگران مطلع شد، فرمود: «پدرش به فدای او باد». آیه شریفه «یَرْفَعِ اللهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکُمْ وَالَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» (مجادله:۱۱)، جایگاه اهل علم را بالا میبرد و حضرت فاطمه معصومه(س) نماینده تحقق این آیه در میان دختران اهل بیت(ع) هستند.
امروزه میتوان با تشویق دختران به پرسشگری، کتابخوانی، شرکت در محافل قرآنی و جشنوارههای علمی، قدم در راه این بانوی عالمه و محدثه(س) برداشت. خانوادهها با تشویق دختران به سؤال کردن درباره مفاهیم دینی و هویت اسلامی و حمایت از حضور آنها در حلقههای علمی و مسجدی، میتوانند راه گام نهادن در سیره علمی فاطمه معصومه(س) را هموار کنند.
بندگی؛ آرامشی در تلاطم دنیای مدرن
حجتالاسلام والمسلمین محمدباقر مشکاتی با اشاره به صفات بانوی کرامت بیان کرد: حضرت فاطمه معصومه(س) به عبادت بسیار علاقهمند بود. عابده و زاهده از القاب ایشان است. در نقلهای تاریخی آمده است که شبها به شبزندهداری میپرداخت و هرگز نماز شبش ترک نمیشد. والدین میتوانند دخترانشان را با برپایی نماز، قرائت قرآن و ادعیه و فضائل آنها آشنا کرده و با اجرای ساده مراسم معنادار (مانند نماز جماعت خانوادگی)، حس زیبای معنویت را در آنان زنده کنند. دختران نوجوان با الهام از حضرت معصومه(س) میتوانند روز خود را با دعا یا چند دقیقه قرائت قرآن آغاز کنند. والدین میتوانند با اختصاص زمانی برای دعا و عبادت جمعی، یا یادسپاری اذکار و دعاهای خانوادگی، شیرینی انس با خدا را به فرزندان خود بچشانند.
«عفاف» سد راه نیست، بلکه «زره حضور» است
محقق و پژوهشگر حوزه تاریخ دین با اشاره به سبک و سیاق زیست حضرت معصومه(س) مطرح کرد: زندگی و سیره حضرت فاطمه معصومه(س) پر از جلوههای حیا و عفاف بود. لقب «معصومه» بیانگر پاکدامنی او است و حضور اجتماعی ایشان نیز همواره در چارچوب کرامت انسانی تعریف میشد. در زیارتنامه بانوی کرامت که از امام رضا(ع) صادر شده، آمده است: «یا فاطمة اشفعی لی فی الجنة» که بیانگر پاکی و قداست و منزلت شفاعت و معنوی ایشان نزد پروردگار است. امام علی(ع): «الا و انّ الحیاة رأس مکارم الأخلاق» (تحفالعقول)، حیا سرآمد فضائل اخلاقی است. والدین میتوانند با بیان خاطرات و زندگینامه ائمه(ع) بهخصوص حضرت معصومه(س) بر حفظ وقار در گفتار تأکید کنند. سیره حضرت معصومه(س) پر از جلوههای حیا و عفاف بود. مادران میتوانند با رفتار خود در مواجهه با مسائل اجتماعی و مناسبتهای خانوادگی، مفاهیم عفاف و وقار را به عمل درآورند و پدران نیز با احترام به فضائل دختران، حس ارزشمندی در آنها را تقویت کنند و با رفتار و زیست عفیفانه، الگوی عملی برای فرزندان دختر خود ایجاد کرده و موهبت عفاف و وقار را در جان آنها بنشانند.
محبت، وفاداری و حمایت از امام
محبت عمیق حضرت فاطمه معصومه(س) به برادرش امام رضا(ع)، زبانزد است؛ تا آنجا که رنج هجرت و خطرات راه را برای دیدار امامش به جان خرید و در این مسیر به شهادت رسید. خانواده میتواند این آموزه را با تقویت پیوند عاطفی میان فرزندان، ارادت به اهل بیت(ع) و همکاری و انسجام فکری در خانه پیاده کند. جشنها و دورهمیهای خانوادگی یا بازدید از مکانهای دینی، فرهنگی و زیارتی میتواند همبستگی اعضای خانواده را عمیقتر کند. الگوبرداری از مهرورزی و مودت حضرت فاطمه معصومه(س) نسبت به پدر، برادر و خانواده خویش، در خانوادهها میتواند محور همدلی و حل تعارضات شده و با یادآوری نقش محبت و حمایت متقابل خواهر و برادری، پیوند عاطفی میان خواهران و برادران تقویت شود.
شجاعت، استقامت و حضور اجتماعی
در دنیای امروز یکی از موارد با اهمیت نحوه فعالیتهای اجتماعی زن در سیره اهل بیت نبوت(ع) است. حجتالاسلام والمسلمین مشکاتی با اشاره به الگو بودن حضرت فاطمه معصومه(س) بیان کرد: هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) از مدینه به قم، جلوه شجاعت، ایثارگری و انجام تکلیف اجتماعی در برابر ولایت بود. یک دختر مسلمان باید بیاموزد ضمن حفظ عفاف میتواند نقش بارزی در اجتماع داشته باشد و دفاع از حق و ارزش آموختههایش را سرلوحه قرار دهد. از امام صادق(ع) نقل شده: «زَکاةُ العِلمِ نَشرُه» (ثواب علم، نشر آن است).
خانوادهها میتوانند با واگذاری مسئولیتهای اجتماعی کوچک به دختران مانند مدیریت یک کار فرهنگی یا شرکت در کارهای داوطلبانه مثل حضور در فعالیتهای علمی و آموزشی، امور خیریه، تولید محصولات فرهنگی یا شرکت در پویشهای ملی و مذهبی اعتماد به نفس و جسارت مثبت و شهامت و روحیه مقاومت را در وجود آنان شکوفا کنند.
دخترانی خردمند و باایمان
این کارشناس دینی در جمعبندی بحث در حوزه خانواده مطرح کرد: حضرت فاطمه معصومه(س)، بانوی قهرمان علم و عفاف، اسوه معنویت، استقامت و مسئولیتپذیری برای دختران سرزمین ماست. اگر والدین با بازخوانی و الگوبرداری از شخصیت ایشان، علمدوستی، عفاف، عبادت، محبت خانوادگی و حضور مؤثر اجتماعی را بنیان تربیت دینی فرزندان خود قرار دهند، جامعهای آکنده از دخترانی فرهیخته، باوقار و پرتلاش خواهیم داشت. لازم است والدین بر تداوم آموزش الگوهای رفتاری تأکید داشته باشند و ضمن گفتوگو و مشارکت در تصمیمهای خانوادگی، دختران را برای رویارویی با چالشهای جامعه آماده کرده تا هویت دینی و اجتماعی خود را پویا کنند. در نهایت، تقویت ارزشهای اخلاقی و اعتقادی در کنار محبت و احترام، خانواده را محل شکوفایی دخترانی خردمند و باایمان خواهد کرد. در دورانی که ملت ایران در دفاع مقدس سوم، بینظیرترین جلوههای مقاومت را آفرید، الگوبرداری از بانویی چون حضرت فاطمه معصومه(س) که هجرت تمدنساز او به ایران و قم، منبعی بیپایان از عزت، پایداری و استقامت برای مردم این سرزمین شد، معنا و اهمیت دوچندان مییابد. حضور و هجرت ایشان به سرزمین قم، به همه دختران و زنان ایران آموخت که میتوان با ایمان و اراده، هم هویت دینی و هم آینده فرهنگی و اجتماعی امت اسلامی را رقم زد. امروز نیز خانوادهها با الگوگیری از این بانوی کرامت میتوانند ریشههای استقامت، امید و پیشرفت را در دل دختران خود بنشانند و نسل آیندهای سربلند، مقتدر و مقاوم بسازند.
نظر شما